CV'de Referans Yazılır mı? Türkiye'deki Alışkanlık, İzin ve Doğru Referans Listesi

CV'ye referans yazmak zorunlu değildir. Türkiye'de birçok CV'nin sonunda isim ve telefon görürsünüz, ama bu alışkanlık başkasının numarasını gereksiz yere dağıtır. İlan veya form istemiyorsa isimleri CV'ye koymayın, ayrı bir liste hazır tutun. Ne olursa olsun, kimseyi izin almadan yazmayın. Hangi durumda ne yapacağınızı aşağıda bulacaksınız. Örnekler kurgusaldır.

Neden hâlâ bu kadar çok CV'de var?

Türkiye'de işe alımda tanıdık ve referans kültürü güçlüdür. Bu yüzden çoğu kişi, bilinen bir ismi CV'ye yazınca kapının açılacağını düşünür. Ancak büyük bir ismin sizi tanımaması durumunda, işveren aradığında bu zayıf bir kanıta dönüşür. Kurumsal şirketlerde kararı genellikle işe alım süreci verir ve referans görüşmesi çoğunlukla son aşamalarda yapılır. Gerçekten sizinle çalışmış, örnek verebilecek bir yönetici, ünlü bir isimden daha değerlidir.

Ne zaman CV'ye eklenir?

• İlan veya başvuru formu açıkça istiyorsa. Belirtilen sayıya uyun.
• Kamu kurumu ya da özel formu olan bir kuruluşsa.
• Akademik CV'de, danışman ve iş birliği yaptığınız kişiler için.
• Yeni mezunsanız ve staj yöneticiniz veya danışmanınız sizi güçlendirecekse.
• Yurt dışına başvururken ilanın beklentisini kontrol edin; alışkanlık ülkeye göre değişir.

"Referanslar istek üzerine verilir" yazılmalı mı?

Bu konuda rehberler aynı şeyi söylemiyor. Bazıları bunu yararlı bir not olarak görüyor, çünkü kişisel veri paylaşımını azaltıyor. Bazıları ise gereksiz buluyor, çünkü işveren zaten isteyebileceğini bilir. Bize göre zarar vermez ama çok şey de kazandırmaz. Yer sıkışıksa ilk çıkarılacak satırdır.

İzin ve KVKK

Başka birinin adı, unvanı ve telefonu kişisel veridir. CV'niz birçok kişinin eline geçer, kariyer sitelerinde kalır ve iletilir. Bu yüzden kişiye önce sorun, hangi iletişim bilgisini paylaşabileceğinizi öğrenin ve mümkünse iş e-postasını kullanın. Okuduğumuz rehberler de izni vurguluyor, ancak KVKK açısından ayrıntıya girmiyor. Biz de bunu hukuki görüş olarak değil, doğru davranış olarak öneriyoruz. Şüpheniz varsa KVKK Kurumu'nun yayınlarına bakın.

Ayrı bir liste hazırlayın

CV'nizle aynı biçimde hazırlayın ve üstüne adınızı yazın. Talep çoğu zaman aniden gelir:

Referanslar, Emre Yıldız. Ayşe Demir, Finans Müdürü, Anadolu Gıda A.Ş., 2019-2023 arasında doğrudan yöneticim, [email protected], 0500 000 00 00. Can Aksoy, Proje Lideri, Marmara Yazılım, 2023 faturalama projesinde birlikte çalıştık, [email protected].

• Ad soyad ve güncel unvan.
• Kurum.
• Sizinle ilişkisi ve dönem.
• İzin verdiği e-posta ve telefon.

Genellikle iki üç kişi yeterlidir. İlan farklı bir sayı istiyorsa ona uyun.

Kimi seçmelisiniz?

1. İşinizi yakından görmüş yakın dönem yöneticiniz.
2. Yöneticiniz ayrıldıysa kıdemli bir iş arkadaşınız veya proje lideri.
3. Serbest çalışıyorsanız bir müşteriniz.
4. Yeni mezunsanız staj yöneticisi, bitirme projesi danışmanı veya kulüp danışmanı.

Aile üyeleri ve yakın arkadaşlar referans olmaz. Sizi hiç tanımayan bir akraba bağlantısını yazmak da fayda sağlamaz.

Şu anki işvereniniz

İş aradığınızı bilmeyen yöneticinizi yazmayın. Listeye şu notu ekleyin: "Mevcut işverenimle teklif aşamasından sonra iletişime geçilebilir." Türkiye'de sektör çevreleri küçük olabildiği için başvuru sırasında bu notu ayrıca hatırlatmak işe yarar. Şirket ısrar ederse eski bir yöneticinizi veya güvendiğiniz bir iş arkadaşınızı önerin.

Kötü ayrıldıysanız

Size zarar verecek kişiyi göstermek zorunda değilsiniz. Aynı kurumdan başka bir yöneticiyi seçin ya da İK'dan görev ve tarihinizi doğrulamasını isteyin. Neden o yöneticiyi vermediğiniz sorulursa kimseyi suçlamadan kısa bir cevap verin. Bazı şirketler zaten yalnızca temel bilgileri doğrular, bu normaldir.

Referanslarınızı hazırlayın

1. Açıkça sorun: "Hakkımda olumlu konuşabilir misiniz?"
2. İletişim bilgilerinin güncel olduğunu kontrol edin.
3. İlanı ve son CV'nizi gönderin.
4. Birlikte yaptığınız iki üç işi tarihleriyle hatırlatın.
5. Ne zaman aranabileceğini söyleyin, sonra teşekkür edin.

Okuduğumuz Türkçe rehberler izin almayı söylüyor, ama bunu nasıl yapacağınızı göstermiyor. Şöyle kısa bir mesaj yeterlidir:

Merhaba Ayşe Hanım, Anadolu Lojistik'te finans uzmanlığına başvuruyorum. Birlikte çalıştığımız için sizi referans olarak verebilir miyim? Uygun görürseniz ilanı ve güncel CV'mi gönderirim. Teşekkür ederim.

Cevap kararsız gelirse ısrar etmeyin; isteksiz bir referans, hiç referans vermemekten daha kötüdür. Başvuru bittikten sonra sonucu da haber verin. Bu kişilerle ilişkinizi sürdürmek bir sonraki iş aramasında da işinize yarar.

Referans mektubu farklı bir belgedir

İsim listesiyle referans mektubunu karıştırmayın. Mektup, sizi tanıyan kişinin imzaladığı bir belgedir ve genellikle yüksek lisans, burs ya da bazı yurt dışı başvurularında istenir. İstenmedikçe CV'ye eklemeyin. Staj veya işten ayrılırken istemek daha kolaydır.

Önce ve sonra

Önce: Referanslar: Ahmet Bey, 0532 000 00 01. Zeynep Hanım, 0533 000 00 02.

Sonra: CV'de isim yok. Unvan, ilişki ve izinli iletişim bilgilerini içeren ayrı liste, yalnızca istendiğinde gönderilir.

İlk sürüm özel numaraları açıyor ve bu kişilerin kim olduğunu söylemiyor. İkincisi bir satır kazandırır. Onu işe yarayan bir sertifika için kullanın veya doğru uzunlukta kalın. Hobiler de zaten en sona gelir.

Sık yapılan hatalar

• İzin almadan birini yazmak.
• Değişmiş telefon numaraları vermek.
• Çok farklı işler için aynı kişileri kullanmak.
• Arkadaşını eski yönetici gibi göstermek. Bir telefonla ortaya çıkar ve teklifi kaybettirebilir.